18 Eylül 1739 - Osmanlı Devleti ile Avusturya Arşidüklüğü, Belgrad Antlaşması'nı imzaladı.

Türkiye · Olaylar

1739 - Osmanlı Devleti ile Avusturya Arşidüklüğü, Belgrad Antlaşması'nı imzaladı.

Osmanlı İmparatorluğu ya da Türk İmparatorluğu, 13. yüzyılda Anadolu'ya yerleşmiş bir Türkmen boyuna mensup olan Osman Gazi'nin kurduğu, Geç Orta Çağ'dan 20. yüzyılın başlarına kadar varlığını sürdürmüş çok uluslu bir imparatorluktur. Osmanlı İmparatorluğu, gücünün doruğunda olduğu 16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa, Asya ve Afrika'nın bazı bölgelerine yayıldı; Orta ve Doğu Avrupa'nın bir bölümü ile Balkanlar'ın tamamı, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleri, Orta Doğu ve Kafkasya'nın bir bölümü üzerinde hâkimiyet kurdu. Bu yüzyıllarda ülkenin sınırları batıda Cebelitarık Boğazı'na, doğuda Hazar Denizi ile Basra Körfezi'ne, kuzeyde Avusturya, Macaristan ve Ukrayna'nın bir bölümüne, güneyde ise Sudan, Eritre, Somali ve Yemen'e kadar uzanmaktaydı.

İmparatorluk, bugünkü Türkiye'nin Bilecik ilinin Söğüt ilçesinde kurulan bir beylikten ortaya çıktı. Bağımsız bir devlet olarak tarih sahnesine çıkması, yaygın kabule göre 1299 yılında oldu. Devletin ilk hükümdarları Anadolu'nun büyük bir bölümünü fethettiler ve 14. yüzyılın ortalarına doğru Balkanlar'a kadar genişleyerek küçük beyliklerini kıtalararası bir imparatorluğa dönüştürdüler. 1453 yılında II. Mehmed, Konstantinopolis'i fethedip Bizans İmparatorluğu'na son vererek "Roma İmparatoru" (Kayser-i Rûm) ünvanını üstlendi. 1517 yılında I. Selim, Büyük Mısır Seferi sonunda Memlûk Sultanlığı'nı yıkıp "İslam Halifesi" ünvanını benimsedi ve böylece hanedanın mevcut ünvanlarına bir yenisi daha eklendi. I. Selim dönemindeki fetihlerin ardından İslam'ın kutsal kentlerini muhafaza etmeye başlayan imparatorluk, Selim'in oğlu I. Süleyman döneminde (1520-1546) küresel güç hâline geldi. Süleyman'ın 1526'daki Mohaç Muharebesi'nde Macar Krallığı ordusunu yenilgiye uğratması, 1529'da Viyana önlerine ulaşması ve 1541'de Budin'i doğrudan Osmanlı hâkimiyetine almasıyla birlikte Orta Avrupa'da Osmanlı egemenliği pekişti; 1533'te imzalanan İstanbul Antlaşması ile de Orta Avrupa'daki diplomatik hiyerarşide üstün bir konum elde edildi. 17. yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya ve Lehistan başta olmak üzere Avrupa güçleriyle süregelen savaşlar yürüttü; ancak II. Viyana Kuşatması'nın (1683) başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından askerî denge Osmanlı aleyhine değişmeye başladı. İmparatorluk, 1699 yılında Karlofça Antlaşması sonrası gerileme dönemine girdi ve toprak kayıplarının sonucunda sınırları sürekli daraldı.

1453 yılından sonra başkenti daima Kostantinîyye (günümüzde İstanbul) olan ve Akdeniz Havzası çevresindeki toprakların büyük bir bölümünü kontrolleri altında tutan Osmanlılar, altı yüzyıl boyunca Orta Doğu ve Avrupa arasındaki etkileşimin merkezinde yer aldılar. Modern akademik konsensüs Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. yüzyıl sonlarına kadar gücünü koruduğunu kabul etse de, bu dönemden itibaren yaşanan askerî yenilgiler ve Balkanlar'da yükselen milliyetçilik akımları toprak kayıplarına yol açtı. İmparatorluk, otoritesinin sarsılmasıyla birlikte 18. yüzyılın sonlarına doğru teknolojik olarak da Avrupa'nın gerisinde kaldı. Bu gerileme sürecinde, sonraları Türk Kırımı olarak anılacak ve Balkanlar, Kafkasya ve Kırım'da yaşayan Türk ve Müslüman nüfusa yönelik etnik temizlik hareketleri yaşandı. 19. yüzyılda II. Mahmud'un saltanatından ve Tanzimat reformlarından sonra merkezîleşen devlet yapısı, 1876'da meşrutiyetin ilanıyla sarsıntılı bir anayasal sürece girdi ve II. Abdülhamid döneminin ardından, 1908'de Jön Türkler tarafından meşrutiyet yeniden ilan edildi. Balkan Savaşları'nın yol açtığı ağır yenilgilerin ardından daha radikal ve milliyetçi bir çizgiye yönelen İttihat ve Terakki Fırkası, 1913'te düzenlediği darbeyle yönetimi ele geçirdi ve beş yıl sürecek olan otoriter bir yönetim kurdu. 1914'te İttifak Devletleri safında I. Dünya Savaşı'na katılan Osmanlı İmparatorluğu, çatışma sırasında Arap İsyanı ve Ermeni Kırımı gibi bazı iç ve dış sorunlarla mücadele etti ve nihayetinde savaştan mağlubiyetle ayrıldı.

İmparatorluğun I. Dünya Savaşı'nda uğradığı yenilgi, savaşın ardından topraklarının İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesine, paylaşılmasına ve Birleşik Krallık ile Fransa arasında bölünmüş olan Orta Doğu topraklarının kaybedilmesine neden oldu. Akabinde yaşanan Türk Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1922 tarihinde Osmanlı saltanatını kaldırıp imparatorluğa son verdi ve 29 Ekim 1923 tarihinde ülkede cumhuriyeti ilan etti.

Kaynak: Vikipedi maddesi · Kullanılan sürüm ve katkıda bulunanlar. Metin Vikipedi’den alınmıştır; CC BY-SA 4.0 kapsamında, başlık ve düzen uyarlanarak sunulmuştur.