5 Ekim 1908 - Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

Türkiye · Olaylar

1908 - Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

Osmanlı İmparatorluğu ya da Türk İmparatorluğu, 13. yüzyılda Anadolu'ya yerleşmiş bir Türkmen boyuna mensup olan Osman Gazi'nin kurduğu, Geç Orta Çağ'dan 20. yüzyılın başlarına kadar varlığını sürdürmüş çok uluslu bir imparatorluktur. Osmanlı İmparatorluğu, gücünün doruğunda olduğu 16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa, Asya ve Afrika'nın bazı bölgelerine yayıldı; Orta ve Doğu Avrupa'nın bir bölümü ile Balkanlar'ın tamamı, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleri, Orta Doğu ve Kafkasya'nın bir bölümü üzerinde hâkimiyet kurdu. Bu yüzyıllarda ülkenin sınırları batıda Cebelitarık Boğazı'na, doğuda Hazar Denizi ile Basra Körfezi'ne, kuzeyde Avusturya, Macaristan ve Ukrayna'nın bir bölümüne, güneyde ise Sudan, Eritre, Somali ve Yemen'e kadar uzanmaktaydı.

İmparatorluk, bugünkü Türkiye'nin Bilecik ilinin Söğüt ilçesinde kurulan bir beylikten ortaya çıktı. Bağımsız bir devlet olarak tarih sahnesine çıkması, yaygın kabule göre 1299 yılında oldu. Devletin ilk hükümdarları Anadolu'nun büyük bir bölümünü fethettiler ve 14. yüzyılın ortalarına doğru Balkanlar'a kadar genişleyerek küçük beyliklerini kıtalararası bir imparatorluğa dönüştürdüler. 1453 yılında II. Mehmed, Konstantinopolis'i fethedip Bizans İmparatorluğu'na son vererek "Roma İmparatoru" (Kayser-i Rûm) ünvanını üstlendi. 1517 yılında I. Selim, Büyük Mısır Seferi sonunda Memlûk Sultanlığı'nı yıkıp "İslam Halifesi" ünvanını benimsedi ve böylece hanedanın mevcut ünvanlarına bir yenisi daha eklendi. I. Selim dönemindeki fetihlerin ardından İslam'ın kutsal kentlerini muhafaza etmeye başlayan imparatorluk, I. Süleyman döneminde (1520-1546) küresel güç hâline geldi. Süleyman'ın 1526'daki Mohaç Muharebesi'nde Macar Krallığı ordusunu yenilgiye uğratması, 1529'da Viyana önlerine ulaşması ve 1541'de Budin'i doğrudan Osmanlı hâkimiyetine almasıyla birlikte Orta Avrupa'da Osmanlı egemenliği pekişti; 1533 İstanbul Antlaşması ile de Orta Avrupa'daki diplomatik hiyerarşide üstün bir konum elde edildi. 17. yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya ve Lehistan başta olmak üzere Avrupa güçleriyle süregelen savaşlar yürüttü. II. Viyana Kuşatması'nın (1683) başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından askerî denge Osmanlı aleyhine değişmeye başladı. İmparatorluk, 1699 yılında Karlofça Antlaşması sonrası gerileme dönemine girdi ve toprak kayıplarının sonucunda sınırları sürekli daraldı.

Modern akademik konsensüs, Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. yüzyıl sonlarına kadar gücünü koruduğunu kabul etse de bu dönemden itibaren yaşanan askerî yenilgiler ve Balkanlar'daki milliyetçilik akımları toprak kayıplarına yol açmıştır. Bu gerileme sürecinde Balkanlar, Kafkasya ve Kırım'da yaşayan Türk ve Müslüman nüfusa yönelik, sonraları Türk Kırımı olarak anılan etnik temizlik hareketleri yaşanmıştır. 19. yüzyılda Tanzimat reformlarıyla merkezîleşen devlet yapısı, 1876'da meşrutiyetin ilanıyla sarsıntılı bir anayasal sürece girmiş, II. Abdülhamid döneminin ardından 1908'de Jön Türkler tarafından meşrutiyet yeniden ilan edilmiştir. Balkan Savaşları'nın yol açtığı ağır yenilgilerin ardından İttihat ve Terakki Fırkası da giderek daha radikal ve milliyetçi bir çizgiye yönelmiştir. İmparatorluk, I. Dünya Savaşı'na İttifak Devletleri safında katılmıştır. Savaş sırasındaki iç ve dış sorunlarla mücadele eden Osmanlı İmparatorluğu, yenilginin ardından İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmiş ve paylaşılmıştır. Akabinde yaşanan Türk Kurtuluş Savaşı'ndan Türkiye'de cumhuriyetin ilanına giden süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatı kaldırmış ve imparatorluğa son vermiştir.

Kaynak: Vikipedi maddesi · Kullanılan sürüm ve katkıda bulunanlar. Metin Vikipedi’den alınmıştır; CC BY-SA 4.0 kapsamında, başlık ve düzen uyarlanarak sunulmuştur.